Η δεύτερη έκδοση του Rock Hard Festival ήρθε στην Αθήνα μαζί με την έναρξη των σχολικών μαθημάτων. Ίσως αυτό να ήταν τυχαίο. Ίσως και όχι. Πολλές και γενναίες οι αλλαγές σε σχέση με τον προκάτοχο του που έδωσαν αρκετή τροφή για συνομιλίες στα μεταλλικά καφενεία. Όπως και να έχει οι διοργανωτές έδειξαν μεγάλη θέληση στο να ανακατέψουν την τράπουλα και να μην επαναλάβουν την περσινή, και αρκετά επιτυχημένη, διοργάνωση βήμα προς βήμα. Η τύχη λένε ευνοεί τους τολμηρούς. Ή και όχι.
Πρώτη μεγάλη αλλαγή ήταν το ότι τα vip εισιτήρια πλέον δεν τα συνόδευαν δύο ακουστικές συναυλίες αλλά μια συλλεκτική, χρυσή, έκδοση του Holy Land. Μια πραγματικά ενδιαφέρουσα κίνηση για τους οπαδούς του συγκροτήματος και τους φίλους του power metal γενικά, αλλά μάλλον αδιάφορη για τους υπολοίπους. Παράλληλα, στα πλαίσια της εμφάνισης των headliners της δεύτερης ημέρας θα υπήρχε και η απλή έκδοση προς πώληση. Δυστυχώς, κάποιες καθυστερήσεις στην κοπή εμπόδισαν αυτή την έκδοση που σύμφωνα με τα λεγόμενα θα είναι διαθέσιμη στο μέλλον. Αυτά συμβαίνουν.
Πάμε να δούμε τι ζήσαμε κάθε μέρα ξεχωριστά.
Η πρώτη ημέρα είχε σαφώς μια κλίση προς τον πιο ακραίο ήχο με headliners τους Blood Fire Death, την tribute μπάντα στους Bathory. Μπορεί αυτό να ξένισε σε αρκετό κόσμο αλλά μιλάμε για ένα εξωπραγματικό συγκρότημα.
Με ολιγόλεπτη καθυστέρηση, το πρόγραμμα σε γενικές γραμμές τηρήθηκε με θρησκευτική ευλάβεια και τις δύο ημέρες, οι πόρτες άνοιξαν και μετά από μια σύντομη βόλτα από τον πάγκο του φεστιβάλ αλλά και τους πάγκους στον κλειστό χώρο ακροβολιστήκαμε σε ένα, ο θεός να το κάνει, δροσερό σημείο.
Την έναρξη του φεστιβάλ κήρυξαν οι Leatherhead. Το νεαρό συγκρότημα από την Λάρισα είναι γνωστό για τις εκρηκτικές εμφανίσεις του και αυτή εδώ δεν άλλαξε την εικόνα μας προς αυτούς. Ο ήλιος και η ζέστη σε συνδυασμό με την υγρασία δεν τους εμπόδισαν να πάρουν κεφάλια. Τα παιδία έχουν αέρα συγκροτήματος που έχει λιώσει πάνω στην σκηνή και είμαι σίγουρος ότι έχουμε να περιμένουμε πολλά από αυτούς. Μιλάμε για το ιδανικό εναρκτήριο σχήμα. Highlights: V.H.S. / The Visitors.
Σειρά είχαν οι Primordial. Ένα αγαπημένο στο ελληνικό κοινό συγκρότημα. Και εδώ έρχεται η πρώτη κίτρινη κάρτα. Με πια λογική έπαιξαν κάτω από τους Morgana Lefay; Σε πιο παράλληλο σύμπαν οι Morgana είναι πιο δημοφιλείς από τους Primordial; Μιλάμε για ένα συγκρότημα που έχει να βγάλει άλμπουμ από το 2007… Και αυτά τα γράφει κάποιος που αγαπά τους Morgana Lefay πιο πολύ από τους Primordial. Όπως και να έχει οι Primordial είχαν σαν μοναδικό αντίπαλο τον ήλιο. Οι Ιρλανδοί στον λίγο χρόνο που είχαν έδωσαν ρεσιτάλ με το folk black metal τους. Highlights: The Coffin Ships / As Rome Burns.
Μικρές ανάσες και σειρά επί σκηνής από τους αγαπητούς μου Morgana Lefay. Ήθελα να δω πόσο καλά θα σταθούν. Δεν με απογοήτευσαν. Το ογκώδες metal τους δεν έδωσε πολλά περιθώρια στο κοινό. Κομμάτια έπη όπως τα To Isengard / Rooms Of Sleep / In The Court Of The Crimson King μας ταρακούνησαν. Σε κάποια σημείο ο ήχος τους μου φάνηκε μπουκωμένος, μπορεί να κάνω και λάθος. Το σετ τους έκλεισε με το Maleficum. Όπως τους είπα στο signing session θέλω να τους ξαναδώ σύντομα σε δικό τους live και όχι καλοκαίρι! Πιστεύω ότι και οι ίδιοι συμφώνησαν. Highlights: μην τα ξαναλέμε, από πάνω τα έγραψα.
Μικρό διάλειμμα εδώ. Μιλώντας για signing sessions. Σε σχέση με πέρσι οι διοργανωτές είχαν σχεδόν όλα τα σχήματα διαθέσιμα για υπογραφές και φωτογραφίες. Εξαίρεση ο Blaze που έκανε ένα περιορισμένο meet and greet. Ο Βρετανός εδώ και λίγο καιρό δεν δίνει αυτόγραφα και αυτό είναι δικαίωμα του. Όμως εδώ κάπου βγαίνει η δεύτερη κίτρινη κάρτα. Η λογική έλεγε ότι τα signing sessions θα ξεκινούσαν ακριβώς με το που θα τελείωνε ένα σχήμα επί σκηνής. Αυτό όμως δεν έγινε. Χάθηκε πολύτιμός χρόνος καθώς για παράδειγμα ο Udo ξεκίνησε το signing session του στις 19:15 με τον Frank Blackfire να κατεβαίνει από την σκηνή στις 19:00 και τον Blaze να ανεβαίνει στις 19:25. Χάθηκαν δηλαδή 15 πολύτιμα λεπτά. Δεν κατάλαβα την λογική αυτού του προγραμματισμού.
Επιστροφή στα του live όμως. Σειρά είχαν οι Statovarius. Άλλο ένα αγαπημένο συγκρότημα του Ελληνικού κοινού. Η εμφάνιση τους ήταν άκρως ενδιαφέρουσα μιας και δεν έπαιξαν το τυπικό setlist τους, αλλά ένα 90’s set! Το ερώτημα ήταν πόσα και ποια κομμάτια θα έπαιζαν από την πιο επιτυχημένη περίοδο τους. Εδώ λοιπόν οι απόψεις ποικίλουν. Γιατί ακούσαμε έπη όπως τα Black Diamond, Speed Of Light, 4000 Rainy Nights δεν ακούσαμε όπως έπη όπως τα Father Time, Against The Wind. Με λίγα λόγια ήταν δεδομένο ότι κάποιοι δεν άκουσαν τα αγαπημένα τους.
Φυσικά, το συγκρότημα έπαιξε τα ρέστα του επί σκηνής. Άκουσα την άποψη ότι ήταν διεκπεραιωτικοί. Δεν θα συμφωνήσω. Όσοι τους έχουμε δει πολλές φορές ξέρουμε ότι δεν είναι και το πιο εκρηκτικό σχήμα επί σκηνής. Πάντως, για άλλη μια φορά ο Kotipelto έβαλε τα γυαλιά σε πιο νέους από αυτόν τραγουδιστές. Highlights: όσα έγραψα παραπάνω.
Και ήρθε οι ώρα για τους headliners. Πριν γράψω λέξη να πω ότι προσωπικά είμαι οπαδός της επικής περιόδου των Bathory και όχι της αμιγώς black metal. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζω την σπουδαιότητα αυτών των album. Και φυσικά δεν χρειάζεται να πω ότι οι παίκτες επί σκηνής είναι μεγάλα ονόματα του χώρου!
Έτσι λοιπόν όσοι ξέρουν το σχήμα γνωρίζουν ότι επικεντρώνονται στην πρώτη περίοδο του Quorthon. Ε μπορώ να πω ότι το κάνουν απίστευτα καλά. Θέλω να πιστεύω ότι σε ένα παράλληλο σύμπαν που ο Quorhton ζει, έχει επικεντρωθεί σε αυτή την περίοδο και όταν παίζει ζωντανά παρουσιάζει αυτό το αποτέλεσμα!
Τα κόκκινα φώτα, οι φωτιές, η χορωδία… έβαλαν το κοινό στο κλίμα από το πρώτο λεπτό. Μιλάμε για μουσικούς που τιμούν το έργο του Quorthon πάνω από 20 χρόνια. Ε, κάτι κάνουν λοιπόν σωστά. Ακόμα και εγώ, που επαναλαμβάνω δεν είμαι ο μεγαλύτερος οπαδός της περιόδου, έμεινα εκστασιασμός με το θέαμα που παρακολούθησα.
Κομμάτια που έχουν γραφτεί στις χρυσές σελίδες της μουσικής μας και κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα είχαμε καμία τύχη να ακούσουμε ζωντανά γέμισαν τον Αθηναϊκό ουρανό. Θεωρώ ότι το συγκρότημα ήταν ένα από τα στοιχήματα που διοργανωτών και το οποίο κέρδισαν. Highlights: Women of Dark Desire / Blood Fire Death.
Η δεύτερη μέρα ήταν σαφώς πιο πολύ του γούστου μου μιας και κατά κύριο λόγο την μερίδα του λέοντος την είχαν πιο κλασσικά, στον ήχο, σχήματα.
Στην ώρα τους βγήκαν οι Dreamlord που το 2025 κυκλοφόρησαν το δεύτερο άλμπουμ τους “Artificial Imprisonment”. Θα πω την αμαρτία μου αλλά δεν με ενθουσίασαν. Ίσως να ήμουν κουρασμένος, αλλά το τεχνικό thrash τους μου έπεσε κάπως βαρύ. Τους έχω δει ξανά στο παρελθόν, αν θυμάμαι καλά και στην παρουσίαση του άλμπουμ, και ήταν εξαιρετικοί. Σίγουρα οι ίδιοι το απόλαυσαν και το ίδιο και οι οπαδοί τους. Προσωπικά θα προτιμούσα να τους ξαναδώ σε club που η ενέργεια τους χτυπάει ταβάνι. Highlights: Kill The Serpent / This War Of Mine.
Thrash συνέχεια με έναν σημαντικό κιθαρίστα του χώρου. O Frank Blackfire έχει υπηρετήσει σε δύο γερμανικά μεγαθήρια, τους Sodom και τους Kreator. Έτσι λοιπόν και το σετ του ήταν βασισμένο, κατά κύριο λόγο, στην θητεία του αυτή. Ακόμα και να μην είναι κάποιος οπαδός του thrash δεν μπορεί να μην εκτιμά κομμάτια όπως το Agent Orange ή το People Of The Lie. Δεν θα πω ότι έγινε ο κακός χαμός από κάτω αλλά σίγουρα η ατμόσφαιρα ήταν έντονα ηλεκτρισμένη.
Ο Frank ευχαρίστησε επανειλημμένα το Ελληνικό κοινό. Εκείνο του ανταπόδωσε με έντονο χειροκρότημα και δυνατό headbanging. Και πάλι θα πω ότι με μια παγωμένη μπύρα, ή και πολλές, στο χέρι και ένα δροσερό club θα τον απολάμβανα σε ένα ακόμα πιο μακροσκελές σετ. Highlights: όσα ανέφερα ε και φυσικά το “Ausgebombt”!
Ώρα για τον αγαπημένο Blaze Bayley που φαίνεται έχει κάνει την Ελλάδα δεύτερο σπίτι του. Το να πω ότι οι Έλληνες λατρεύουν ότι έχει να κάνει με Iron Maiden πιστεύω ότι μικρή σημασία έχει. Το σετ του ήταν βασισμένο στην πορεία του με το θρυλικό συγκρότημα. Μπορεί αυτά τα άλμπουμ να μην ήταν τα πιο δυνατά των Maiden, κάτι στο οποίο καμία ευθύνη δεν έχει ο Blaze, αλλά μας έδωσαν διαμαντάκια όπως τα Man On The Edge / The Clansman / Lord Of The Flies. Μάλιστα προς τιμή του ο Blaze δεν δίστασε να αναδείξει κάποια λιγότερο γνωστά κομμάτια εις βάρος πχ του The Sign Of The Cross. Χίλια μπράβο σε αυτόν τον άνθρωπο που έχει κερδίσει με το σπαθί του την αγάπη του κόσμου. Highlights: Λίγο πολύ όσα ανέφερα.
Και φτάνουμε στον Udo. Οι Γερμανοί το κάνουν καλύτερα. Όποιος διαφωνεί με αυτό ας μας εξηγήσει πως ο 74χρονος (!) τραγουδιστής πέρασε σαν οδοστρωτήρας από την σκηνή του Rock Hard Festival. Με διαφορά το καλύτερο σχήμα της βραδιάς πήρε κεφάλια με ύμνους όπως τα Fast As A Shark / Metal Heart / Balls To The Wall.
Και μην μου πείτε ότι εντάξει μιλάμε για κλασσικά κομμάτια. Από μόνο τους αυτό δεν λέει και πολλά αν το σχήμα που τα παίζει δεν έχει τον όγκο. Αν μην τι άλλο ο Γερμανός έχει το εκτόπισμα και την φωνή. Αυτή την φωνή. Μιλάμε για εμφάνιση που έκανε τον κόσμο να παραμιλά. Γύρισα και είπα σε φίλο πως όποιος και να έβγαινε μετά από τον Udo θα ήταν σαν να είχε φάει γκολ από τα αποδυτήρια. Δυστυχώς έπεσα μέσα. Highlights: όλο το σετ χωρίς δεύτερη κουβέντα.
Είχε έρθει η ώρα των Βραζιλιάνων. Η πολυδιαφημισμένη εμφάνιση τους για τα 30 χρόνια του Holy Land, το οποίο και θα ακούγαμε στην ολότητα του μαζί και με τον Kiko Loureiro στην κιθάρα, μου είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον. Μιλάμε για ένα άλμπουμ σταθμό στο είδος του. Παράλληλα θα ακούγαμε για πρώτη φορά και τον νέο τραγουδιστή τους Alirio Netto.
Το σχήμα βγήκε στην σκηνή με το Carry On, ένα κομμάτι που είχαν να παίξουν πάνω από μια δεκαετία. Το αίμα μας άρχισε να βράζει. Μπορεί η συνέχεια με το Tide Of Changes να ήταν απλά ΟΚ, αλλά όλοι ετοιμαζόμασταν για το κύριο πιάτο που δεν άργησε να έρθει.
Οι πρώτες νότες του Crossing έβαλαν φωτιά στην αρένα. Nothing To say και το συγκρότημα άρχισε να τα δίνει όλα. Μου έκανε κάπως κακή εντύπωση στο ότι το Silence And Distance ξεκίνησε κολλημένο στο The Show Must Go On των Queen. Χαλάλι γιατί το Carolina IV ήταν καταιγιστικό.
Και κάπου εκεί ξεκινά το θέατρο του παραλόγου. Το σχήμα πηδά δύο κομμάτια και παίζει το Make Believe. ΟΚ λέμε, μπορεί τελικά να μην παίξουν το άλμπουμ με απόλυτη σειρά. Έλα όμως που ακολουθεί το Angels And Demons και κάπου εκεί συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται να ακούσουμε κάτι παραπάνω από το Holy Land. Ωραίο το Wuthering Heights, καλό και το Nova Era που έκλεισε το set.
Άψογοι σαν παίκτες οι Angra. Πολύ καλός και ο Netto που πιστεύω ότι δένει πιο πολύ στο συγκρότημα σε σχέση με τον αγαπητό Fabio.
Όμως, εδώ ζήσαμε κάτι που δεν θυμάμαι να έχει ξανασυμβεί σε οργάνωση τέτοιου μεγέθους. Εισιτήρια πουλήθηκαν με την υπόσχεση ότι θα δούμε κάτι που δεν είδαμε. Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί κάποια εξήγηση από κανέναν γιατί συνέβη αυτό. Ούτε από τους διοργανωτές, ούτε από το συγκρότημα. Θεωρώ σημαντικό αυτό να γίνει. Γνωρίζοντας το ήθος του διοργανωτή είμαι απόλυτα σίγουρος ότι κάτι πήγε πολύ στραβά. Στα μάτια μου αυτό είναι μια κόκκινη κάρτα.
Προς σεβασμό και προς τις τρείς πλευρές (διοργάνωση, συγκρότημα, κοινό) δεν σκοπεύω να αναπαράγω εικασίες για το τι συνέβη. Περιμένω μια ξεκάθαρη τοποθέτηση που ακόμα δεν έχει έρθει όσο γράφονται αυτές οι γραμμές.
Μην μου ζητήσετε highlight από τους Angra γιατί συγνώμη αλλά έφυγα με το κεφάλι κάτω. Κρίμα πραγματικά.
Σαν σύνολο εγώ θα πω ότι πέρασα καλά στο φεστιβάλ. Πέρα από κάποιες αρρυθμίες αλλά και προσωπικά μου γούστα θα πω ότι το αποτέλεσμα θα ήταν πολύ θετικό αν δεν έκλεινε το διήμερο με αυτό τον τρόπο. Εύχομαι το επόμενο Rock Hard Festival να είναι ακόμα πιο μεγάλο.
Μιχάλης Νταλάκος
Φωτο: Πέτρος Παπαπέτρος
